ઓનલાઇન છેતરપિંડીથી કેવી રીતે બચવું: 10 સામાન્ય રીતો અને છેતરપિંડી થાય તો શું કરવું

સીધો જવાબ: ઓનલાઇન છેતરપિંડીથી બચવા ઓટીપી, યુપીઆઈ પિન કે પાસવર્ડ કોઈને ન કહો, અજાણી લિંક અને .apk ફાઇલ ન ખોલો, અને "આજે જ કરો" જેવી ઉતાવળવાળી વાતો પર અટકીને વિચારો. પૈસા મેળવવા ક્યારેય પિન નાખવો પડતો નથી, અને "ડિજિટલ અરેસ્ટ" નામની કોઈ કાનૂની પ્રક્રિયા નથી. છેતરપિંડી થાય તો તરત રાષ્ટ્રીય સાયબર હેલ્પલાઇન 1930 પર ફોન કરો અને cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.

છેતરપિંડીની 10 સામાન્ય રીતો કઈ છે?

1. કેવાયસી અપડેટ કે ખાતું બંધ થવાનો મેસેજ

"તમારું બેંક ખાતું કે સિમ આજે બંધ થઈ જશે, કેવાયસી અપડેટ કરો" — સાથે એક લિંક. લિંક ખોલતા જ નકલી વેબસાઇટ તમારી બેંક માહિતી કે ઓટીપી માંગે છે. બેંક ક્યારેય આવી લિંકથી કેવાયસી કરાવતી નથી.

2. વીજળી કનેક્શન કપાવાની ધમકી

"આજે રાત્રે તમારી વીજળી કપાઈ જશે, આ નંબર પર વાત કરો." ફોન કરતા કોઈ એપ ડાઉનલોડ કરાવાય છે, જેનાથી ફોનનો કંટ્રોલ ઠગ પાસે જતો રહે છે.

3. પાર્સલમાં ડ્રગ્સ અને "ડિજિટલ અરેસ્ટ"

કોઈ કુરિયર કંપની કે પોલીસના નામે ફોન આવે છે કે તમારા નામના પાર્સલમાં ગેરકાયદે સામાન મળ્યો છે. પછી વીડિયો કોલ પર નકલી અધિકારી "ડિજિટલ અરેસ્ટ"નો ડર બતાવી પૈસા ટ્રાન્સફર કરાવે છે. યાદ રાખો: કાયદામાં ડિજિટલ અરેસ્ટ જેવી કોઈ વસ્તુ નથી. કોઈ તપાસ એજન્સી વીડિયો કોલ પર ધરપકડ કરતી નથી કે પૈસા માંગતી નથી.

4. પાર્ટ-ટાઇમ જોબ અને "ટાસ્ક"ની છેતરપિંડી

વીડિયો લાઇક કરવા કે રિવ્યૂ લખવાના બદલામાં કમાણીની લાલચ. શરૂઆતમાં થોડા પૈસા મળે પણ છે, પછી "મોટા ટાસ્ક"ના નામે પૈસા જમા કરાવાય છે જે ક્યારેય પાછા આવતા નથી.

5. શેર ટ્રેડિંગ અને રોકાણ ગ્રુપ

વોટ્સએપ કે ટેલિગ્રામ ગ્રુપમાં ભારે નફાના સ્ક્રીનશોટ બતાવી નકલી એપમાં રોકાણ કરાવાય છે. એપમાં નફો દેખાય છે, પણ પૈસા ઉપાડી શકાતા નથી.

6. નકલી કસ્ટમર કેર નંબર

ઇન્ટરનેટ પર શોધીને મળેલો "હેલ્પલાઇન" નંબર ઠગનો પણ હોઈ શકે છે. કસ્ટમર કેર નંબર હંમેશા કંપનીની સત્તાવાર વેબસાઇટ કે એપ પરથી જ લો.

7. પૈસા મેળવવા માટે QR કોડ

કોઈ કહે કે પૈસા મોકલવા QR કોડ સ્કેન કરી પિન નાખો — તે છેતરપિંડી છે. પૈસા મેળવવા માટે ક્યારેય યુપીઆઈ પિન નાખવો પડતો નથી. પિન ફક્ત પૈસા મોકલતી વખતે જ લાગે છે.

8. લગ્નની કંકોત્રી કે ફાઇલના નામે APK

વોટ્સએપ પર ".apk" ફાઇલ આવે છે, જેને "લગ્નની કંકોત્રી" કે "બિલ" કહેવાય છે. તે ઇન્સ્ટોલ કરતા જ ફોનના મેસેજ અને ઓટીપી ઠગ સુધી પહોંચવા લાગે છે. એપ ફક્ત પ્લે સ્ટોર કે એપ સ્ટોર પરથી જ ઇન્સ્ટોલ કરો.

9. લોટરી, ઇનામ અને KBCના નામે ફોન

"તમારી લોટરી લાગી છે, ટેક્સ કે ફી જમા કરાવો." જે લોટરી તમે ખરીદી જ નથી, તે લાગી શકે નહીં.

10. વીડિયો કોલથી બ્લેકમેલ

અજાણ્યા નંબરથી વીડિયો કોલ ઉપાડતા જ અશ્લીલ રેકોર્ડિંગ બનાવી બ્લેકમેલ કરાય છે. અજાણ્યા વીડિયો કોલ ન ઉપાડો, અને આવું થાય તો ડરશો નહીં, તરત ફરિયાદ કરો.

બચવાના 6 નિયમ કયા છે?

1. ઓટીપી, યુપીઆઈ પિન, કાર્ડનો સીવીવી કે પાસવર્ડ કોઈને પણ ન કહો — બેંકનો કર્મચારી પણ માંગતો નથી.
2. "આજે જ", "હમણાં નહીં કરો તો" જેવી ઉતાવળવાળી વાતો પર અટકો અને વિચારો.
3. અજાણી લિંક અને ફાઇલ ન ખોલો.
4. સ્ક્રીન શેર કરતી એપ (રિમોટ એક્સેસ) કોઈના કહેવાથી ઇન્સ્ટોલ ન કરો.
5. બેંક અને કંપનીઓના નંબર ફક્ત સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી લો.
6. પરિવારના વડીલો અને બાળકોને પણ આ વાતો જણાવો.

છેતરપિંડી થાય તો તરત શું કરવું?

• 1930 પર ફોન કરો: આ ભારત સરકારની રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન છે. જેટલી જલદી ફરિયાદ થશે, પૈસા રોકાવાની શક્યતા એટલી વધુ.
• cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો: ગૃહ મંત્રાલયના રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ પર ઓનલાઇન ફરિયાદ કરી શકાય છે.
• બેંકને તરત જણાવો: કાર્ડ અને નેટ બેંકિંગ બ્લોક કરાવો.
• પુરાવા સાચવી રાખો: મેસેજ, ફોન નંબર, ટ્રાન્ઝેક્શન આઈડી અને સ્ક્રીનશોટ.
• શંકાસ્પદ કોલ-મેસેજની જાણ: દૂરસંચાર વિભાગના સંચાર સાથી પોર્ટલ પર "ચક્ષુ" સુવિધાથી છેતરપિંડીવાળા કોલ અને મેસેજની જાણ કરી શકો છો. અહીં જ તમારા નામે ચાલતા મોબાઇલ કનેક્શન પણ તપાસી શકો છો.

છેતરપિંડી અને ગુના સંબંધિત તાજા સમાચાર અમારા ક્રાઇમ પેજ પર મળે છે.