સોનાનો ભાવ કેવી રીતે નક્કી થાય છે? 22 અને 24 કેરેટનો ફરક અને ખરીદીની જરૂરી વાતો

સીધો જવાબ: ભારતમાં સોનાનો ભાવ મુખ્યત્વે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના ભાવ, રૂપિયા-ડોલરના દર, આયાત ડ્યૂટી-ટેક્સ અને દેશમાં માંગથી નક્કી થાય છે. જ્વેલર્સ સામાન્ય રીતે બુલિયન એસોસિએશન (IBJA)ના દૈનિક રેટને આધાર માની તેમાં સ્થાનિક ખર્ચ ઉમેરે છે. દાગીના ખરીદતી વખતે કેરેટ, BIS હોલમાર્ક, HUID કોડ અને બિલમાં મેકિંગ ચાર્જ જરૂર તપાસો.

સોનાનો ભાવ રોજ કેમ બદલાય છે?

ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું સોનું વિદેશથી ખરીદે છે, તેથી અહીંનો ભાવ ચાર બાબતો પર આધાર રાખે છે:

• આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ: દુનિયાના બજારમાં સોનું ડોલરમાં, પ્રતિ ઔંસના હિસાબે વેચાય છે. ત્યાં ભાવ વધે તો ભારતમાં પણ વધે છે.
• રૂપિયા-ડોલરનો વિનિમય દર: રૂપિયો નબળો પડે તો એ જ સોનું રૂપિયામાં મોંઘું પડે છે.
• આયાત ડ્યૂટી અને ટેક્સ: સરકાર સોનાની આયાત પર ડ્યૂટી લગાવે છે અને વેચાણ પર જીએસટી લાગે છે. બજેટમાં ડ્યૂટી બદલાય તો ભાવ પર સીધી અસર થાય છે.
• માંગ: લગ્નગાળા અને તહેવારોમાં માંગ વધે છે. દુનિયામાં અનિશ્ચિતતા વધે ત્યારે પણ લોકો સોનું ખરીદે છે, જેથી ભાવ વધે છે.

દેશમાં ઘણા જ્વેલર્સ ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA)ના દૈનિક રેટને આધાર માને છે. તેના પર સ્થાનિક ખર્ચ અને નફો ઉમેરાય છે, તેથી અમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ કે મુંબઈના રેટમાં થોડો ફરક દેખાય છે.

24, 22 અને 18 કેરેટમાં શું ફરક છે?

કેરેટ સોનાની શુદ્ધતા બતાવે છે. જેટલો ઊંચો કેરેટ, એટલું વધુ શુદ્ધ સોનું.

કેરેટ	શુદ્ધતા	હોલમાર્ક પર લખેલો અંક	સામાન્ય ઉપયોગ
24 કેરેટ	99.9% / 99.5%	999 (સિક્કા, બિસ્કિટ) · 995 (દાગીના)	સિક્કા, બિસ્કિટ
22 કેરેટ	91.6%	916	મોટાભાગના દાગીના
18 કેરેટ	75%	750	હીરા-નંગવાળા દાગીના
14 કેરેટ	58.5%	585	હળવા, મજબૂત દાગીના

24 કેરેટ સોનું બહુ નરમ હોય છે, તેથી તેમાંથી દાગીના ઓછા બને છે. દાગીનામાં તાંબુ, ચાંદી જેવી ધાતુ ભેળવીને તેને મજબૂત બનાવાય છે — એટલે જ દાગીના સામાન્ય રીતે 22 કે 18 કેરેટના હોય છે. ધ્યાન રાખો: 999ની શુદ્ધતા સામાન્ય રીતે સિક્કા અને બિસ્કિટની હોય છે; 24 કેરેટ દાગીનાના હોલમાર્કમાં શુદ્ધતા ગ્રેડ 995 લખાય છે.

દાગીનાની કિંમત કેવી રીતે બને છે?

1. સોનાની કિંમત = વજન (ગ્રામમાં) × એ કેરેટનો પ્રતિ ગ્રામ ભાવ
2. મેકિંગ ચાર્જ = દાગીનો બનાવવાની મજૂરી, જે પ્રતિ ગ્રામ અથવા કુલ કિંમતના ટકામાં લેવાય છે
3. જીએસટી = સોના પર 3% જીએસટી લાગે છે; બિલમાં ટેક્સ અલગ દેખાવો જોઈએ

ઉદાહરણ (કાલ્પનિક ભાવ): જો 24 કેરેટનો ભાવ 10 ગ્રામ માટે ₹1,00,000 હોય, તો 22 કેરેટનો ભાવ આશરે ₹91,600 થશે (1,00,000 × 0.916). એટલે 10 ગ્રામના 22 કેરેટ દાગીનામાં સોનાની કિંમત આશરે ₹91,600, પછી તેના પર મેકિંગ ચાર્જ અને ટેક્સ.

જૂનો એકમ તોલો પણ વપરાય છે: એક તોલો આશરે 11.66 ગ્રામનો હોય છે, 10 ગ્રામનો નહીં. રેટની સરખામણી કરતી વખતે એકમ જરૂર જુઓ.

હોલમાર્ક અને HUIDથી અસલી સોનું કેવી રીતે ઓળખવું?

ભારતીય માનક બ્યૂરો (BIS)ના નિયમો હેઠળ, જે જિલ્લાઓમાં હોલમાર્કિંગ ફરજિયાત છે ત્યાં 1 એપ્રિલ 2023થી સોનાના દાગીના છ અંકના HUID વાળા હોલમાર્ક સાથે જ વેચી શકાય છે. કેટલીક છૂટ પણ છે, જેમ કે બહુ ઓછા વજન (2 ગ્રામથી ઓછા)ના દાગીના. HUID છ અંક અને અક્ષરોનો યુનિક કોડ છે, જે દરેક દાગીનાનો અલગ હોય છે. હોલમાર્કમાં ત્રણ વસ્તુ દેખાય છે:

HUIDને તમે ભારતીય માનક બ્યૂરોની BIS CARE એપમાં "Verify HUID"થી તપાસી શકો છો.

સોનું ખરીદતા પહેલા કઈ 8 વાતો તપાસવી?

1. એ જ દિવસનો ભાવ જુઓ અને બે-ત્રણ દુકાનો સાથે સરખામણી કરો.
2. કેરેટ પૂછો અને હોલમાર્ક જુઓ — 22 કેરેટના દાગીના પર 916 લખેલું હોવું જોઈએ.
3. HUID એપથી તપાસો, ખાસ કરીને મોંઘા દાગીના માટે.
4. મેકિંગ ચાર્જ પર ભાવતાલ કરો, તે દુકાને-દુકાને બહુ અલગ હોય છે.
5. નંગ અને પથ્થરનું વજન અલગ લખાવો, જેથી તેના પૈસા સોનાના ભાવમાં ન ઉમેરાય.
6. પાકું બિલ લો, જેમાં વજન, કેરેટ, ભાવ, મેકિંગ ચાર્જ અને ટેક્સ અલગ-અલગ લખેલા હોય.
7. બાયબેક કે એક્સચેન્જની શરતો પહેલા પૂછો.
8. ફક્ત રોકાણ માટે ખરીદતા હો તો દાગીનાને બદલે સિક્કો કે બિસ્કિટ સારો, કારણ કે તેમાં મેકિંગ ચાર્જ ઓછો લાગે છે.

સોના-ચાંદી સંબંધિત તાજા સમાચાર અમારા સોના-ચાંદી પેજ પર સતત અપડેટ થાય છે.